Η Korwin-Piotrowska, μία από τους δικαστές που εξελέγησαν από την τρέχουσα κοινοβουλευτική πλειοψηφία —διορισμούς τους οποίους ο Nawrocki αρνείται να αναγνωρίσει—, προχώρησε στην αναστολή των καθηκόντων του εν ενεργεία προέδρου και του αντιπροέδρου του Δικαστηρίου για διάστημα ενός μηνός, αναλαμβάνοντας η ίδια προσωρινά τη διοίκηση. Η κίνηση αυτή έλαβε χώρα εν μέσω μιας πολυετούς διαμάχης γύρω από το Δικαστήριο, η οποία ξεκίνησε με προγενέστερες δικαστικές μεταρρυθμίσεις και συνεχίζεται επί της κυβέρνησης του Πρωθυπουργού Donald Tusk. Η κυβέρνηση επιδιώκει την ανατροπή αυτών των αλλαγών, ενώ ο Nawrocki εμποδίζει την ανάληψη καθηκόντων από νέους δικαστές, τους οποίους δεν αποδέχεται.
Ο Nawrocki διέκοψε ένα επίσημο ταξίδι, επέστρεψε στη Βαρσοβία και μετέβη στο κτίριο του Δικαστηρίου κατά τη διάρκεια της νύχτας. Εκεί, αντιμετώπισε άμεσα την κατάσταση, επιμένοντας ότι η Korwin-Piotrowska και τα άλλα διορισμένα πρόσωπα —τα οποία δεν έχουν δώσει τον προβλεπόμενο όρκο— στερούνται οποιασδήποτε εξουσίας. Η αντιπαράθεση προκάλεσε διαμαρτυρίες έξω από το Δικαστήριο, οδήγησε στην παρουσία της αστυνομίας και πυροδότησε σφοδρές κατηγορίες και από τις δύο πλευρές σχετικά με το ποιος παραβιάζει τη συνταγματική τάξη.
Η θέση του Nawrocki είναι σαφής: ο ρόλος του Προέδρου στη διαδικασία διορισμού δεν είναι προαιρετικός, και ένας δικαστής που δεν έχει ορκιστεί ποτέ ενώπιον του Προέδρου δεν μπορεί να καταλάβει τον έλεγχο του Δικαστηρίου.
Λίγο πριν από τη μία τα ξημερώματα στη Βαρσοβία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Πολωνίας βρέθηκε στην είσοδο του Συνταγματικού Δικαστηρίου της χώρας του — και αναγκάστηκε να επιβάλει την είσοδό του. Δικαστές, οι οποίοι είχαν διοριστεί εκείνο το βράδυ μέσω ενός ελιγμού του κυβερνώντος συνασπισμού, είχαν παραταχθεί στο κατώφλι, εμποδίζοντας τη διέλευση. Χέρια άρπαξαν τον Πρόεδρο. Οι άνδρες της προσωπικής του ασφάλειας ενεπλάκησαν σε αψιμαχίες με την αστυνομία. Ο Κάρολ Ναβρότσκι παραμέρισε τα σώματα που έφραζαν την είσοδο και εισήλθε στο Δικαστήριο, συνοδευόμενος από τον Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι, τον Πρώτο Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ας σταθούμε σε αυτή την εικόνα: ο αρχηγός του κράτους εμποδίζεται σωματικά να εισέλθει σε ένα συνταγματικό δικαστήριο, στην ίδια του την πρωτεύουσα.
Βρισκόταν εκεί επειδή, λίγες ώρες νωρίτερα, είχε πράξει αυτό ακριβώς για το οποίο υπάρχουν οι Πρόεδροι. Ενώ βρισκόταν καθ’ οδόν προς τη Σενεγάλη, πληροφορούμενος ότι η αστυνομία σφράγιζε το Συνταγματικό Δικαστήριο και ότι η ηγεσία του υφίστατο εκκαθάριση, ο Ναβρότσκι έδωσε εντολή να αλλάξει πορεία το αεροσκάφος του: σε μια τέτοια στιγμή, ο Πρόεδρος οφείλει να βρίσκεται στην Πολωνία. Μόλις προσγειώθηκε, μετέβη αμέσως στο Προεδρικό Μέγαρο για διαβουλεύσεις έκτακτης ανάγκης με τον Καπίνσκι και τον πολιορκημένο πρόεδρο του Δικαστηρίου, Μπογκντάν Σβιεντσκόφσκι. Στη συνέχεια —αντί να ασκεί διοίκηση απλώς μέσω ανακοινωθέντων— πήγε ο ίδιος στο Συνταγματικό Δικαστήριο, αυτοπροσώπως, μέσα στη νύχτα.
Αυτό που αντίκρισε επιστρέφοντας ήταν μια επιχείρηση, όχι μια νομική διαδικασία. Αργά το απόγευμα, επτά δικαστές —που είχαν εκλεγεί από την πλειοψηφία του κυβερνώντος συνασπισμού στο Σέιμ (τη Βουλή)— εισήλθαν στον χώρο του Δικαστηρίου μέσω μιας πύλης που οδηγεί από τη γειτονική Καγκελαρία του Πρωθυπουργού· ήταν, ουσιαστικά, η πύλη του κήπου της ίδιας της κυβέρνησης. Στη συνέχεια, η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα —ένα πρόσωπο που ο Πρόεδρος δεν είχε ορκίσει ποτέ και το οποίο, σύμφωνα με το ίδιο το Δικαστήριο, δεν κατέχει την ιδιότητα του δικαστή— έθεσε σε αναστολή τον Πρόεδρο και τον Αντιπρόεδρο του Δικαστηρίου, επικαλούμενη μια διάταξη που προορίζεται για εγκληματίες που συλλαμβάνονται επ' αυτοφώρω, και ανακήρυξε τον εαυτό της προσωρινή επικεφαλής. Ο Γενικός Εισαγγελέας, Βάλντεμαρ Ζούρεκ, στήριξε αυτή την κίνηση καταθέτοντας δικόγραφα 224 σελίδων με αίτημα την άρση της ασυλίας και των δύο ανδρών. Η αστυνομία απέκλεισε το κτίριο. Ο ιστότοπος του Δικαστηρίου καταλήφθηκε. Ο επίσημος λογαριασμός του Δικαστηρίου κατονόμασε το γεγονός με το όνομά του: πραξικόπημα.
Κατόπιν, οι σφετεριστές έφτασαν στο σημείο να περιορίσουν την πρόσβαση του Προέδρου σε έναν κρατικό θεσμό. Η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ανακοίνωσε ότι δεν θα επέτρεπε την είσοδο κανενός οχήματος στον χώρο του Δικαστηρίου, δηλώνοντας πως ο Πρόεδρος της Πολωνίας θα μπορούσε να «προσκληθεί» —εφόσον οι υπηρεσίες έκριναν ότι ήταν ασφαλές— ή να γίνει δεκτός στο ίδιο του το προεδρικό μέγαρο. Όταν όμως εκείνος έφτασε πεζός, η είσοδος ήταν φραγμένη από ανθρώπινα σώματα. Ο εκπρόσωπός του, Ράφαλ Λεσκιέβιτς, το διατύπωσε ξεκάθαρα: οι σφετεριστές επιχείρησαν να εμποδίσουν τον Πρόεδρο να εισέλθει στο Συνταγματικό Δικαστήριο, παραβιάζοντας το απαραβίαστο του αξιώματός του. Το οπτικό υλικό, που μεταδόθηκε από την πολωνική τηλεόραση, αποτυπώνει ακριβώς αυτό: έναν Πρόεδρο να προσπαθεί να περάσει ανάμεσα από ένα ανθρώπινο οδόφραγμα, το οποίο είχαν στήσει οι ίδιοι άνθρωποι που είχαν καταλάβει το Δικαστήριο εκείνο το βράδυ.
Η πλευρά της κυβέρνησης επιχείρησε τότε την τελική αντιστροφή της πραγματικότητας. Ο δικαστής Maciej Berek —ένας ακόμη από τους διορισθέντες που δεν είχαν δώσει τον προβλεπόμενο όρκο— ανάρτησε βίντεο, ισχυριζόμενος ότι ο Πρόεδρος είχε «επιτεθεί σωματικά» στους δικαστές στην είσοδο. Σκεφτείτε το θράσος: καταλαμβάνεις ένα συνταγματικό δικαστήριο ένα βράδυ Παρασκευής, εμποδίζεις την είσοδο στον πρόεδρό του, αλυσοδένεις την πύλη, φράζεις τον δρόμο στον αρχηγό του κράτους με τα σώματά σου — και όταν εκείνος περνάει, καταγγέλλεις επίθεση. Ο Święczkowski, στον οποίο νωρίτερα είχε απαγορευτεί η είσοδος στο ίδιο του το δικαστήριο —την ώρα που ένας κλειδαράς έκοβε τις αλυσίδες στην πύλη—, δεν τσίμπησε στο δόλωμα: «Δεν θα συγκρουστούμε με την αστυνομία. Θα επιστρέψουμε μαζί με τον Πρόεδρο». Έτσι κι έγινε. Και ο Πρόεδρος ήρθε.
Έξω, χιλιάδες απλοί Πολωνοί κατάλαβαν αμέσως τι προσπαθούσε να κρύψει η νομικίστικη γλώσσα. Φώναζαν συνθήματα όπως «Tusk, προδότη» μπροστά στις αστυνομικές δυνάμεις. Ο Jarosław Kaczyński απηύθυνε λόγο στο πλήθος. Η αστυνομία συνέλαβε τρία άτομα. Αυτός είναι ο καρπός της διετούς ανομίας της κυβέρνησης Tusk: ένας κυβερνητικός συνασπισμός που αγνόησε τις αποφάσεις του Δικαστηρίου, αμφισβήτησε τη νομιμότητά του, το αποστέρησε από δικαστές που δεν μπορούσε να ελέγξει και, τέλος —βλέποντας ότι ο πρόεδρος του Δικαστηρίου παρέμενε στη θέση του— τον απομάκρυνε επικαλούμενος μια διάταξη έκτακτης ανάγκης, ένα βράδυ Παρασκευής πριν από ένα τριήμερο αργίας, ενώ ο Πρόεδρος βρισκόταν, όλως τυχαίως, πάνω από τον Ατλαντικό. Όλα είχαν σχεδιαστεί για να εκτυλιχθούν στο σκοτάδι. Το σχέδιο απέτυχε, επειδή ένας άνθρωπος έκανε το αεροπλάνο του να γυρίσει πίσω.
Ο Ντόναλντ Τουσκ αποκαλεί αυτό το φαινόμενο «αποκατάσταση του κράτους δικαίου». Κρίνετε μόνοι σας: τι είδους αποκατάσταση απαιτεί αστυνομικούς κλοιούς γύρω από ένα συνταγματικό δικαστήριο, έναν πρόεδρο δικαστηρίου σε αναστολή καθηκόντων κατόπιν απόφασης ενός δικαστή που δεν έχει δώσει καν τον προβλεπόμενο όρκο, τη χρήση αιτημάτων για άρση ασυλίας ως «πολιορκητικό πυροβολικό», την κατάσχεση ιστοτόπου, καθώς και τη σωματική επαφή με τον Πρόεδρο μπροστά σε μια φραγμένη είσοδο; Μια κυβέρνηση που είναι βέβαιη για τη νομιμότητά της ενεργεί στο φως της ημέρας, βάσει του νόμου και μέσω δικαστηρίων τα οποία σέβεται — ακόμα και όταν εκείνα εκδίδουν αποφάσεις εναντίον της. Η συγκεκριμένη κυβέρνηση, αντίθετα, ενεργεί Παρασκευή βράδυ, περνώντας από κήπους, επικαλούμενη διατάξεις έκτακτης ανάγκης.
Η Πολωνία, τουλάχιστον, διαθέτει έναν Πρόεδρο που απαντά στην ανομία με την ίδια του την παρουσία. Ο Ναβρότσκι δεν κρύφτηκε πίσω από ανακοινώσεις, ούτε περίμενε να έρθει η Δευτέρα. Διέκοψε μια επίσημη επίσκεψη, ταξίδεψε όλη νύχτα για να επιστρέψει στην πατρίδα, κατευθύνθηκε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, πέρασε μέσα από την είσοδο που είχαν αποκλείσει και στάθηκε στο εσωτερικό του δικαστηρίου που εκείνοι προσπαθούσαν να καταλάβουν. Αυτός είναι ο σκοπός του αξιώματος — και το βράδυ της Παρασκευής, ο Κάρολ Ναβρότσκι ήταν ο μόνος άνθρωπος στη Βαρσοβία που λειτούργησε σύμφωνα με αυτόν.
